Te Pūtea o Te Mana o Te Wai

• Ko te āwhina i a ngāi Māori ki te whakahauora ake i ngā wai māori e noho taonga ana ki a rātou
• Ko te whakatupu tūranga mahi ki te taiao
• Ko te whakapiki i te raukaha me te āheinga o ngāi Māori ki te whai wāhi ki ngā mahi tiaki i ngā wai māori me ngā whiriwhiringa e pā ana ki ngā wai māori (tae atu ki te whakatinanatanga o ngā mahi whakatika i ngā Wai Māori Mātuatua).

Mā te mahi tahi ki te whakahauora ake i ngā wai māori o Aotearoa, ka hauora anō ngā tāngata, te taiao me te ōhanga.

E āhei ana ngā rōpū e whai ake nei ki te tuku kupu whakapuaki i te aronui ki te whiwhi pūtea: 

• marae/whānau
• hapū
• iwi
• tarahiti whenua Māori/kaporeihana whenua Māori
• he tangata/rōpū e tū ana hei māngai mō tētahi/ētahi o ngā rōpū o runga aka nei/e whai pānga ana hoki/rānei ki te kāpunipuni wai
• he haumi, huinga, kāhui rānei o ētahi o ngā rōpū i runga ake nei.

Tēnā pānuitia ngā Aratohu mō ngā Kupu Whakapuaki i te Aronui – kei reira ngā kōrero mō te āhua o te whiriwhiri me te whakaraupapa i ngā tono. 

• Mātua pānuitia ngā Aratohu mō ngā Kupu Whakapuaki i te Aronui i mua i tō tahuri ki te whakakī i te puka whakapuaki i te aronui [PDF, 234 KB]
• Tukua mai tō puka whakapuaki i te aronui ki tmotw@mfe.govt.nz. Tuhia ngā kupu ‘TMOTW expression of interest’ me te ingoa o tō whakahaere/rōpū ki te rārangi marau.
• Ka huaki te ara tuku mai i ngā kupu whakapuaki i te aronui ā te 26 o Huitanguru 2021. Ka noho tuwhera tonu te ara tuku tae noa ki te wā e oti ai te katoa o te pūtea te taunaha.

He anga haumi hei āwhina i a koe ki te tārai i tō tono

Kua takoto i te Rōpū Ārahi i ngā Mahi mō te Taiao tētahi anga haumi hei arataki i a koe ki te tuhi o tō tono.

Kei te anga nei ētahi pārongo mō ngā mātāpono matua e whakatairangatia ana e te hōtaka, tae atu ki ēnei:

• ngā whāinga tōmua mō te whakarite mahi
• te ārohitanga taiao
• ngā hua o te mahi tahi ki ētahi atu
• te hiranga o te taha pūtea me te taha whakahaere o ngā kaupapa
• te whakataki i ngā tūraru.

Tēnā tirohia te anga haumi e pā ana ki ngā Mahi mō te Taiao [PDF, 733 KB].

Tūārere 1 – Te Arotake

• I ia rua wiki atu i te hiku o Poutū-te-rangi 2021, ka arotakea ngā kupu whakapuaki i te aronui kua tae mai, kia kitea ai mēnā e eke ana ngā paearu e whiwhi pūtea ai rātou.
• Mā te arotake nei ka kitea hoki:
  • ngā kaupapa kua rite mō te tuku pūtea atu, kua rite ki te tīmata
  • ngā kaupapa e hāngai ake ana (te katoa, tētahi wāhanga rānei ōna) ki tētahi atu tahua i raro i ngā Mahi mō te Taiao
  • ngā kaupapa iti te moni e hiahiatia ana, ka taea te hono ki tētahi whakahaere mahi tahi, e pai ai te whakahaerenga o ngā āhuatanga toha pūtea
  • ngā kaupapa pai, engari me whakapakari ake e rite ai mō te tuku pūtea atu. Mā te Kāhui Tiaki i Te Mana o Te Wai e whakapā atu ki a koe ki te āwhina i a koe ki te whakapakari ake i tō tono.
• Mehemea kāore e hāngai ana tō kaupapa ki ngā whāinga o tēnei tahua, mā mātou anō koe e whakamōhio atu.

Tūārere 2 – Te Āta Whiriwhiri i ngā Tono

• Mēnā e tutuki ana i tō kaupapa ngā paearu, ka āta tirohia e tētahi pae whiriwhiri, ā, ka tukuna ā rātou taunakitanga ki te Manatū.
• Kei ngā Aratohu mō ngā Kupu Whakapuaki i te Aronui te roanga atu o ngā kōrero mō ngā mahi ka whai ake.

Tūārere 3 – Te whakaaetanga toha pūtea

• Ki te whakaaetia tō kaupapa, ka tonoa koe kia takahi i te ara ki te tūārere whai i muri o te tukanga tuku pūtea. I konei, me āta whakatakoto mahere mō te kaupapa, me waitohu anō hoki te tāmana tuku pūtea.
• Ki te mātua hiahiatia, tērā pea e tukua he moni huataki ki a koe, hei āwhina i te wā e whakaritea ana te tāmana tuku pūtea. Ko te tikanga mā konei e kauneke pai ai ētahi āhuatanga o te kaupapa.
• Kia oti te tāmana tuku pūtea te waitohu, ka tukua te whānuitanga atu o ngā mahi o te kaupapa kia rere.

Nō te tau 2014, ka tukua e te Kāwanatanga tētahi $5 miriona (i te takanga o te rua tau) hei whakatū i te Pūtea o Te Mana o Te Wai. Me mea pānui i runga anō i te āta mahi ngātahi ki te Pāti Māori.

I tohaina te pūtea nei rā roto i tētahi whiringa tono pūtea whakataetae kotahi i tū i te 2015.

Ngā kaupapa kua tautokona ā-pūtea i mua

Kei te noho pūtahi mai te ariā o Te Mana o Te Wai ki ngā kaupapa-here me ngā waeture a te Kāwanatanga mō te Wai Māori Mātuatua, i whakamanaia i te 3 o Mahuru 2020. 

Anei anō ētahi kōrero mō te wāhi ki Te Mana o te Wai i roto i ngā mahi whakataki i ngā wai māori:

Pānui pāpāho: Te Mana o Te Wai

Te Pūtea o Te Mana o Te Wai